Επιληψία: ενδεδειγμένες ενέργειες αντιμετώπισης μιας κρίσης

Η επιληψία είναι μια χρόνια νευρολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την τάση εμφάνισης επαναλαμβανόμενων, απρόκλητων επιληπτικών κρίσεων. Οι κρίσεις αυτές είναι η εκδήλωση μη φυσιολογικής, υπερβολικής ή συγχρονισμένης ηλεκτρικής δραστηριότητας μιας ομάδας νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο.

Η επιληψία επηρεάζει περίπου 70 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Δεν είναι μία ενιαία ασθένεια, αλλά ένα φάσμα καταστάσεων που απαιτούν μακροχρόνια διαχείριση. Η γνώση του τρόπου αντιμετώπισης μιας κρίσης στο προνοσοκομειακό περιβάλλον είναι κρίσιμη για την ασφάλεια του πάσχοντος.

Προνοσοκομειακή διαχείριση κατά τη διάρκεια της κρίσης

Η προνοσοκομειακή φροντίδα εστιάζει στην προστασία του ασθενούς από δευτερογενείς τραυματισμούς, δεδομένου ότι οι περισσότερες κρίσεις αυτοπεριορίζονται.

1. Χρονομέτρηση και ψυχραιμία: καταγράφουμε αμέσως την ώρα έναρξης της κρίσης. Η ψυχραιμία είναι απαραίτητη, καθώς οι περισσότερες κρίσεις διαρκούν λιγότερο από τρία λεπτά.
2. Ασφάλεια περιβάλλοντος: απομακρύνουμε αμέσως όλα τα σκληρά ή αιχμηρά αντικείμενα από τον χώρο γύρω από τον ασθενή.
3. Προστασία κεφαλής: τοποθετούμε ένα μαλακό υποστήριγμα κάτω από την κεφαλή του, για προστασία από τραυματισμούς.
4. Καμία παρέμβαση: δεν επιχειρούμε να συγκρατήσουμε ή να ακινητοποιήσουμε τον ασθενή. Απαγορεύεται αυστηρά η εισαγωγή οποιουδήποτε αντικειμένου στο στόμα (δάχτυλα, κουτάλι), γιατί μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραύμα. Δεν χορηγούμε φάρμακα από το στόμα.

Φροντίδα μετά την κρίση και επείγουσα κλήση

Μόλις τερματιστούν οι σπασμοί:

1. Τοποθέτηση στο πλάι: αφού ελέγξουμε ότι ο ασθενής αναπνέει, τον γυρίζουμε προσεκτικά σε πλάγια θέση ανάνηψης. Έτσι διασφαλίζεται η βατότητα του αεραγωγού και αποτρέπεται η εισρόφηση υγρών (π.χ. εμετού).
2. Παρακολούθηση: μένουμε δίπλα του, ελέγχοντας συχνά την αναπνοή και το επίπεδο συνείδησης, μέχρι να ανακτήσει πλήρως τον προσανατολισμό του. Δεν χορηγούμε υγρά ή τροφή.

Πότε καλούμε άμεσα το ΕΚΑΒ (112):

• Αν η κρίση διαρκεί περισσότερο από πέντε λεπτά (status epilepticus).
• Αν πρόκειται για το πρώτο επεισόδιο κρίσης στη ζωή του ατόμου.
• Αν ο ασθενής υφίσταται διαδοχικές κρίσεις χωρίς να ανακτά τις αισθήσεις του ενδιάμεσα.
• Αν έχει υποστεί σοβαρό τραυματισμό κατά την κρίση.

Οι πυρετικοί σπασμοί δεν είναι επιληψία

Οι πυρετικοί σπασμοί είναι ξεχωριστή κατάσταση, κυρίως σε παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών.

• Αιτία: η απότομη άνοδος της θερμοκρασίας (πυρετός), συνήθως άνω των 38°C.
• Πρόγνωση: δεν θεωρούνται επιληψία. Είναι συνήθως καλοήθεις και δεν προκαλούν μόνιμη νευρολογική βλάβη.

Η προνοσοκομειακή φροντίδα είναι παρόμοια (ασφάλεια, θέση στο πλάι). Μετά τον τερματισμό του σπασμού, όμως, η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στη μείωση του πυρετού (αντιπυρετικά, κατόπιν ιατρικής οδηγίας) και στην άμεση ιατρική αξιολόγηση για τον εντοπισμό της αιτίας του πυρετού (π.χ. λοίμωξη). Η κλήση του ΕΚΑΒ είναι απαραίτητη μόνο αν ο σπασμός υπερβεί τα πέντε λεπτά.

Η σωστή διάκριση και η εφαρμογή αυτών των βασικών βημάτων είναι η καλύτερη προνοσοκομειακή φροντίδα για την προστασία των πασχόντων.