Πνιγμονή σε παιδί και βρέφος: τι κάνω βήμα-βήμα (οδηγίες ERC)

Η πνιγμονή, δηλαδή η απόφραξη του αεραγωγού από ξένο σώμα, είναι από τις πιο τρομακτικές καταστάσεις που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας γονιός. Συμβαίνει τις περισσότερες φορές με τροφή ή μικρά αντικείμενα, και εξελίσσεται μέσα σε δευτερόλεπτα. Η ψυχραιμία και οι σωστές κινήσεις κάνουν τη διαφορά.

Πώς καταλαβαίνω ότι το παιδί πνίγεται

Υπάρχουν δύο περιπτώσεις, και η αντιμετώπιση διαφέρει:

• Ήπια (μερική) απόφραξη: το παιδί μπορεί ακόμη να βήχει δυνατά, να κλαίει ή να μιλά. Ο αεραγωγός δεν είναι εντελώς κλειστός.
• Σοβαρή (πλήρης) απόφραξη: το παιδί δεν μπορεί να βήξει αποτελεσματικά, δεν βγάζει ήχο, δεν αναπνέει ή αρχίζει να γίνεται μπλε/μελανό. Συχνά πιάνει με τα χέρια τον λαιμό του. Εδώ χρειάζεται άμεση δράση.

Πρώτη προτεραιότητα: κάλεσε το 112

Μόλις αναγνωρίσεις σοβαρή απόφραξη, η πρώτη σου κίνηση είναι να ενεργοποιήσεις την εξειδικευμένη βοήθεια: κάλεσε αμέσως το 112 και βάλ' το σε ανοιχτή ακρόαση (μεγάφωνο). Έτσι έχεις τα χέρια σου ελεύθερα και ξεκινάς ταυτόχρονα τις δεξιότητες απελευθέρωσης, ενώ ο διαχειριστής της κλήσης σε καθοδηγεί.

Μη χάνεις χρόνο. Το 112 και οι χειρισμοί ξεκινούν μαζί, όχι το ένα μετά το άλλο.

Ήπια απόφραξη: ενθάρρυνε τον βήχα

Αν το παιδί βήχει αποτελεσματικά, μην επέμβεις. Ο βήχας είναι ο πιο ισχυρός μηχανισμός αποβολής. Ενθάρρυνέ το να συνεχίσει να βήχει και μείνε δίπλα του, παρακολουθώντας μήπως η κατάσταση επιδεινωθεί σε σοβαρή απόφραξη.

Σοβαρή απόφραξη σε παιδί (άνω του 1 έτους)

Εναλλάσσεις δύο χειρισμούς, σε κύκλους:

1. 5 χτυπήματα στην πλάτη: σκύψε το παιδί ελαφρώς προς τα εμπρός. Με τη βάση της παλάμης σου, δώσε 5 δυνατά χτυπήματα ανάμεσα στις ωμοπλάτες.
2. 5 κοιλιακές ωθήσεις (χειρισμός Heimlich): στάσου πίσω από το παιδί, πέρασε τα χέρια γύρω από την κοιλιά του, κλείσε τη μια γροθιά λίγο πάνω από τον αφαλό και τράβα απότομα προς τα μέσα και πάνω, 5 φορές.

Συνέχισε τους κύκλους (5 και 5) μέχρι να αποβληθεί το αντικείμενο ή να χάσει το παιδί τις αισθήσεις του.

Σοβαρή απόφραξη σε βρέφος (κάτω του 1 έτους)

Στα βρέφη δεν κάνουμε ποτέ κοιλιακές ωθήσεις (κίνδυνος σοβαρής βλάβης στα εσωτερικά όργανα). Αντ' αυτού:

1. 5 χτυπήματα στην πλάτη: ακούμπησε το βρέφος μπρούμυτα πάνω στο αντιβράχιό σου, με το κεφάλι χαμηλότερα από το σώμα, στηρίζοντας καλά το κεφάλι και τον αυχένα. Δώσε 5 χτυπήματα ανάμεσα στις ωμοπλάτες με τη βάση της παλάμης.
2. 5 θωρακικές ωθήσεις: γύρισε το βρέφος ανάσκελα, με το κεφάλι χαμηλά. Με δύο δάχτυλα στο κέντρο του θώρακα (στο στέρνο), δώσε 5 ωθήσεις.

Εναλλάσσεις 5 χτυπήματα πλάτης και 5 θωρακικές ωθήσεις μέχρι να αποβληθεί το αντικείμενο ή να χάσει το βρέφος τις αισθήσεις του.

Αν το παιδί ή το βρέφος χάσει τις αισθήσεις του

Ξεκίνα αμέσως Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ), αρχίζοντας από τις θωρακικές συμπιέσεις. Κάθε φορά πριν δώσεις εμφυσήσεις, κοίτα στο στόμα και αφαίρεσε το αντικείμενο μόνο αν το βλέπεις καθαρά. Συνέχισε μέχρι να φτάσει η βοήθεια.

Τι ΔΕΝ κάνω

• Δεν βάζω τα δάχτυλά μου στο στόμα «στα τυφλά» για να ψάξω το αντικείμενο. Μπορεί να το σπρώξω βαθύτερα.
• Δεν κάνω ποτέ κοιλιακές ωθήσεις σε βρέφος κάτω του έτους.
• Δεν επεμβαίνω όσο το παιδί βήχει αποτελεσματικά. Ο βήχας δουλεύει καλύτερα από εμένα.
• Δεν σταματώ για να καλέσω και μετά να δράσω. Το 112 μπαίνει σε ανοιχτή ακρόαση και δρω ταυτόχρονα.

Μετά την απελευθέρωση

Ακόμη κι αν το αντικείμενο αποβληθεί και το παιδί φαίνεται καλά, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, ειδικά αν έγιναν κοιλιακές ωθήσεις (μπορεί να προκαλέσουν εσωτερικές κακώσεις) ή αν παραμένει βήχας, δυσκολία στην αναπνοή ή δυσκαταποσία.

Πρόληψη

• Κόβε την τροφή των μικρών παιδιών σε μικρά κομμάτια.
• Απόφευγε τροφές υψηλού κινδύνου για τα πολύ μικρά (ξηροί καρποί, σταφύλια ολόκληρα, σκληρές καραμέλες, ποπ κορν).
• Κράτα μικροαντικείμενα και παιχνίδια με μικρά μέρη μακριά από βρέφη.
• Επίβλεψη την ώρα του φαγητού. Τα παιδιά να τρώνε καθισμένα, ήρεμα.

Η γνώση σώζει

Το να διαβάσεις αυτά τα βήματα είναι το πρώτο βήμα. Το να τα εξασκήσεις με τα χέρια σου, σε πρόπλασμα, είναι αυτό που θα σε κάνει να αντιδράσεις ψύχραιμα τη στιγμή που μετράει. Στα σεμινάρια Παιδιατρικής Βασικής Υποστήριξης Ζωής (PBLS) της Life Support Hub εκπαιδεύεσαι ακριβώς σε αυτό.

---

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την εξειδικευμένη εκπαίδευση.